قرص ویتامین B12 را هر چند وقت یکبار بخوریم؟ راهنمای مصرف درست

قرص ویتامین B12 را باید هر روز خورد یا مصرف چند بار در هفته کافی است؟ پاسخ برای همه یکسان نیست. فاصله مصرف ویتامین B12 به دلیل مصرف مکمل، مقدار B12 موجود در هر قرص، شدت کمبود و توانایی بدن برای جذب این ویتامین بستگی دارد. فردی که تنها برای پیشگیری مکمل مصرف می‌کند، لزوماً برنامه مشابه فرد مبتلا به کمبود B12 ندارد.

در درمان کمبود نیز ممکن است پزشک در دوره‌ای مصرف روزانه قرص با دوز بالا را توصیه کند و پس از بهبود، برنامه را تغییر دهد. بنابراین نباید تنها براساس عدد نوشته‌شده روی بسته مکمل تصمیم گرفت. در ادامه توضیح می‌دهیم B12 را روزانه، هفتگی یا با فاصله بیشتری مصرف کنیم و چه عواملی برنامه درست را مشخص می‌کنند.

ویتامین B12 چه کاری در بدن انجام می‌دهد؟

ویتامین B12 یا کوبالامین یکی از ویتامین‌های ضروری گروه B است. بدن برای عملکرد طبیعی سیستم عصبی، تشکیل گلبول‌های قرمز و ساخت DNA به آن نیاز دارد.

کمبود این ویتامین می‌تواند باعث مشکلاتی مانند:

• خستگی و ضعف
• کم‌خونی
• رنگ‌پریدگی
• گزگز یا بی‌حسی دست و پا
• اختلال تعادل
• زبان دردناک
• مشکلات حافظه و تمرکز

شود.

نیاز روزانه بیشتر بزرگسالان به B12 حدود ۲.۴ میکروگرم است. این مقدار در بارداری به ۲.۶ میکروگرم و در شیردهی به ۲.۸ میکروگرم افزایش پیدا می‌کند.

قرص ویتامین B12 را هر چند وقت یکبار باید بخوریم؟

پاسخ به این سؤال بستگی دارد که چرا B12 مصرف می‌کنید.

به‌طور کلی سه حالت وجود دارد:

1. مصرف برای تأمین نیاز روزانه یا پیشگیری
2. مصرف برای درمان کمبود ناشی از رژیم غذایی
3. درمان کمبود ناشی از اختلال جذب یا بیماری

برای درمان کمبود، قرص B12 معمولاً ممکن است روزانه تجویز شود.

اما این به معنی آن نیست که هر فرد سالم باید روزانه یک قرص ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ میکروگرمی مصرف کند.

آیا ویتامین B12 را باید هر روز بخوریم؟

اگر پزشک برای درمان کمبود، B12 خوراکی تجویز کرده است، مصرف روزانه یکی از برنامه‌های رایج درمانی است.

برای بزرگسالان مبتلا به کمبود ناشی از رژیم غذایی، دوز معمول سیانوکوبالامین حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میکروگرم یک بار در روز ذکر می‌شود. در برخی کمبودهای غیرغذایی که تزریق امکان‌پذیر نیست، دوزهای خوراکی بسیار بالاتری مانند ۱۰۰۰ میکروگرم نیز ممکن است تجویز شوند.

برای بعضی بیماران بدون علائم عصبی شدید، دوز خوراکی ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میکروگرم در روز می‌تواند برای درمان کمبود استفاده شود.

این دوزها دوز درمانی هستند و نباید با نیاز طبیعی روزانه بدن اشتباه گرفته شوند.

قرص B12 را روزانه بخوریم یا هفتگی؟

هر دو روش ممکن است در شرایط مختلف استفاده شوند، اما نمی‌توان یک برنامه هفتگی واحد برای همه مکمل‌ها تعیین کرد.

اگر محصولی برای مصرف روزانه طراحی شده یا پزشک درمان روزانه تجویز کرده است، تبدیل خودسرانه آن به مصرف هفتگی ممکن است مقدار دریافتی را تغییر دهد.

در مقابل، برخی مکمل‌های بدون نسخه دوز بسیار بالایی دارند و تولیدکننده ممکن است برنامه متفاوتی پیشنهاد کند.

بنابراین مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده عبارت‌اند از:

• دوز هر قرص
• علت مصرف
• سطح B12 خون
• رژیم غذایی
• وجود اختلال جذب
• سن
• داروهای مصرفی

عدد روی قرص بدون دانستن برنامه مصرف، اطلاعات کافی نمی‌دهد.

چه کسانی ممکن است نیاز به مصرف منظم B12 داشته باشند؟

برخی افراد بیشتر در معرض کمبود هستند و ممکن است طبق نظر پزشک به مکمل منظم نیاز داشته باشند.

افراد دارای رژیم وگان

B12 به‌طور طبیعی عمدتاً در مواد غذایی حیوانی وجود دارد. غذاهای گیاهی معمولاً B12 طبیعی قابل توجهی ندارند، مگر اینکه غنی شده باشند.

به همین دلیل افراد وگان باید به دریافت B12 از غذاهای غنی‌شده یا مکمل توجه ویژه داشته باشند.

افراد مبتلا به کم‌خونی پرنیشیوز

در این بیماری، بدن در جذب طبیعی B12 مشکل دارد و ممکن است درمان طولانی‌مدت یا مادام‌العمر لازم شود.

افراد دارای مشکلات معده یا روده

بیماری‌ها یا جراحی‌هایی که جذب B12 را کاهش می‌دهند ممکن است نیاز به درمان مستمر ایجاد کنند.

سالمندان

با افزایش سن، توانایی جذب B12 موجود در غذا در بعضی افراد کاهش پیدا می‌کند.

مصرف‌کنندگان بعضی داروها

برخی داروها، از جمله بعضی داروهای کاهش‌دهنده اسید معده، می‌توانند جذب B12 را کاهش دهند. در این شرایط پزشک ممکن است بررسی دوره‌ای سطح B12 را توصیه کند.

بهترین زمان خوردن قرص B12 چه موقع است؟

برای بیشتر افراد، منظم بودن مصرف مهم‌تر از صبح یا شب بودن آن است.

اما نوع محصول نیز اهمیت دارد.

اگر روی بسته مکمل یا نسخه پزشک زمان مشخصی نوشته شده است، همان برنامه اولویت دارد.

قرص B12 را صبح بخوریم یا شب؟

در بیشتر افراد محدودیت قطعی وجود ندارد.

اگر مکمل شما دستور خاصی ندارد، می‌توانید زمانی از روز را انتخاب کنید که احتمال فراموش کردن آن کمتر باشد.

برخی افراد ترجیح می‌دهند B12 را صبح مصرف کنند؛ اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد مصرف صبح برای همه افراد الزاماً بهتر از شب است.

مهم‌تر این است که:

• مقدار تجویزی رعایت شود.
• مصرف منظم باشد.
• دستور روی محصول رعایت شود.
• تداخل‌های دارویی بررسی شوند.

مصرف B12 برای کمبود شدید چگونه است؟

در کمبود شدید، به‌خصوص اگر علائم عصبی وجود داشته باشد، ممکن است قرص معمولی انتخاب اول نباشد.

در کمبود شدید، B12 تزریقی ممکن است ابتدا چند بار در هفته داده شود و بعد از اصلاح وضعیت، فاصله تزریق‌ها افزایش پیدا کند.

در درمان کمبود B12 از تزریق‌های نزدیک به هم در ابتدای درمان و سپس برنامه نگهدارنده براساس علت بیماری استفاده می‌کند.

بنابراین فردی که:

• گزگز شدید دارد
• بی‌حسی دارد
• مشکل راه رفتن پیدا کرده
• اختلال تعادل دارد
• کم‌خونی شدید دارد

نباید صرفاً با یک مکمل معمولی خوددرمانی کند.

آمپول B12 هر چند وقت یکبار تزریق می‌شود؟

برنامه آمپول با قرص متفاوت است.

در درمان کمبود، ممکن است در مرحله اولیه تزریق‌ها با فاصله کوتاه انجام شوند. پس از آن، بسته به علت کمبود، تزریق نگهدارنده با فاصله بیشتری انجام می‌شود.

در کمبودهایی که علت آنها غذایی نیست، در برخی بیماران تزریق هیدروکسوکوبالامین را حدود هر ۲ تا ۳ ماه به‌عنوان درمان نگهدارنده مطرح می‌کند؛ در صورت وجود علائم عصبی ممکن است برنامه متفاوت باشد.

این برنامه مربوط به تزریق تحت نظر پزشکی است و نباید به قرص B12 تعمیم داده شود.

B12 را تا چه مدت باید مصرف کرد؟

مدت درمان نیز به علت کمبود بستگی دارد.

اگر علت رژیم غذایی باشد

ممکن است پس از اصلاح سطح B12 و بهبود رژیم غذایی، نیاز به مکمل کاهش پیدا کند یا قطع شود.

اگر رژیم وگان ادامه داشته باشد

ممکن است مصرف بلندمدت B12 یا استفاده منظم از مواد غذایی غنی‌شده لازم باشد.

اگر مشکل جذب دائمی باشد

ممکن است درمان برای مدت طولانی یا حتی مادام‌العمر ادامه پیدا کند.

درمان بعضی بیماران تا زمان اصلاح سطح B12 ادامه دارد و برخی دیگر به درمان مادام‌العمر نیاز پیدا می‌کنند.

از کجا بفهمیم هنوز به قرص B12 نیاز داریم؟

فقط احساس بهتر شدن معیار مناسبی برای قطع مکمل نیست.

پزشک ممکن است براساس شرایط فرد مواردی مانند:

• B12 خون
• CBC
• هموگلوبین
• حجم گلبول قرمز
• علائم عصبی
• پاسخ به درمان

را بررسی کند.

بنابراین اگر B12 برای درمان کمبود تجویز شده، بهتر است بدون بررسی مجدد خودسرانه قطع نشود.

چه مقدار B12 در روز نیاز داریم؟

نیاز توصیه‌شده روزانه به شکل زیر است:

گروه	نیاز روزانه B12
نوزاد ۰ تا ۶ ماه	۰.۴ میکروگرم
نوزاد ۷ تا ۱۲ ماه	۰.۵ میکروگرم
کودکان ۱ تا ۳ سال	۰.۹ میکروگرم
کودکان ۴ تا ۸ سال	۱.۲ میکروگرم
کودکان ۹ تا ۱۳ سال	۱.۸ میکروگرم
نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ سال	۲.۴ میکروگرم
بزرگسالان	۲.۴ میکروگرم
بارداری	۲.۶ میکروگرم
شیردهی	۲.۸ میکروگرم

این اعداد نیاز تغذیه‌ای روزانه هستند و نباید آنها را مستقیماً با دوز درمانی قرص B12 مقایسه کرد.

نتیجه‌گیری

برای پاسخ به سؤال «قرص ویتامین B12 را هر چند وقت یکبار بخوریم؟» نمی‌توان یک عدد ثابت برای همه ارائه کرد. برنامه مصرف به دوز قرص، علت مصرف، نتیجه آزمایش، رژیم غذایی و توانایی بدن در جذب B12 بستگی دارد.

اگر کمبود B12 ناشی از رژیم غذایی باشد، مصرف روزانه قرص یکی از روش‌های رایج درمان است. در کمبودهای شدید یا مشکلات جذب نیز ممکن است دوزهای خوراکی بالا یا تزریق B12 لازم باشد. از طرف دیگر، یک فرد سالم که B12 کافی از رژیم غذایی دریافت می‌کند الزاماً به قرص روزانه نیاز ندارد.

مهم‌تر از سؤال «روزانه یا هفتگی؟» این است که بدانید هر قرص چند میکروگرم B12 دارد و چرا آن را مصرف می‌کنید. به‌خصوص اگر قرص ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ میکروگرمی مصرف می‌کنید، بهتر است دفعات مصرف بر اساس برچسب مکمل، آزمایش و توصیه پزشک یا داروساز تعیین شود.

در صورت وجود خستگی شدید، رنگ‌پریدگی، گزگز، بی‌حسی یا اختلال تعادل، بهتر است به جای شروع خودسرانه مکمل با دوز بالا، کمبود B12 و علت آن بررسی شود.